Waterbuffels gedijen goed aan de oevers van de IJssel

De meeste dieren doen zich te goed aan het malse gras, terwijl enkele soortgenoten pootjebaden in de rivier. Voor buitenstaanders is het een bijzonder tafereel, maar voor buffelboeren Emma Vlaanderen en Olivier Schutzelaars is dit dagelijkse kost. Sinds 3,5 jaar bestieren zij Boer’n Buffel Keizersrande, een biologische ‘natuurderij’ in Diepenveen. “Ik leef mijn droom”, verzekert Olivier.

Hij groeide op in hartje Haarlem, maar wist als kind al dat hij later boer wilde worden. “De combinatie van natuur, dieren en eigen baas zijn heeft mij altijd aangesproken.” Na een stage op een traditionele melkveehouderij koos hij bewust voor de biologische werkwijze. “Traditionele boeren zijn alleen maar bezig met het oplossen van problemen, zoals klauw- en uierklachten. Emma en ik willen vooral gezonde dieren verzorgen.”

Droomboerderij

Toen hun landelijke zoektocht naar een geschikte boerderij spaak liep, koos het stel voor een kleinschalige aanpak. Als proef op de som huurden ze een lapje grond en kochten 10 buffelkalfjes. Waarom geen paarden of kamelen? “Waterbuffels hebben net als koeien 4 magen en 4 spenen en je kunt ze melken. En je hebt er geen fosfaatrechten voor nodig”, verduidelijkt Olivier.

Terwijl het jonge boerenstel zich verdiepte in de buffelhouderij, was het wachten op hun droomboerderij. Uiteindelijk kwamen zij in contact met de stichting IJssellandschap. Deze organisatie biedt ruimte aan innovatie gericht op natuur, duurzame landbouw, ondernemerschap en recreatie. Hun buffelconcept viel in de smaak bij het stichtingsbestuur en sinds 2022 pachten zij 130 hectare gras- en akkerland en 60 hectare water. “Deze boerderij stond voor ons klaar, het moest zo zijn”, blikt Olivier terug op de gunning.

Extreem autistisch

Na bijna 4 jaar boeren weten Emma en Olivier het zeker: de waterbuffel is een blijvertje. Waarom? “Deze dieren gaan zeer efficiënt om met hun voer, ze eten graag structuurrijk ruwvoer en daardoor kunnen wij de maaidatum uitstellen. En niet bemesten is goed nieuws voor de kwaliteit van het grondwater, terwijl de biodiversiteit floreert”, vertellen de natuurboeren. Bovendien blaken de waterbuffels van gezondheid; het gebruik van antibiotica is een absolute zeldzaamheid.

En wat weinig mensen weten, is dat waterbuffels heel lief, aaibaar en aantrekkelijk zijn. “Ze lijken dus op de baas”, lacht Olivier. Tegelijkertijd is deze dierensoort ‘heel eigenwijs en extreem autistisch’. “Je hebt veel geduld nodig om ze iets te leren. Als ze iets niet willen, doen ze het ook echt niet. In die zin kan ik goed met ze meevoelen…”

Uitdagingen

De kudde waterbuffels in de uiterwaarden van de IJssel oogt als een lieflijk stilleven, maar zo’n plaatje ontstaat niet vanzelf. “We voegen niets aan de grond toe, de kringloop van Boer’n Buffel is gesloten. Dat zorgt voor verschillende uitdagingen, zoals verschraling van de grond.” En boeren in de uiterwaarden is extra lastig. “We verdrogen én verzuipen heel snel”, benadrukt Olivier.

Toch is het stel erin geslaagd om hun veestapel geleidelijk uit te breiden. Inmiddels staat de teller op 130 veelal jonge dieren; het uitgangspunt is 120 waterbuffels. “40 voor de melkproductie en 80 voor vlees en ter vervanging van de oudere buffels.”

Zelf tappen

Emma en Olivier verkopen hun zuivel- en vleesproducten in hun boerderijwinkel. Buffelmelk kan door bezoekers zelf worden getapt. Verder verzorgen zij excursies en ook bestaat de mogelijkheid om een vergaderzaal te huren. “Met uitzicht op de uiterwaarden”, promoot Olivier.

Het draaiende houden van al deze voorzieningen vergt veel tijd en inspanning. Om nog maar te zwijgen van de zorg voor hun twee jonge dochtertjes. Buffelen dus. “We werken 7 dagen per week, ik zou wel eens wat meer tijd willen hebben om van onze droom te genieten. Of eens een weekje op vakantie, dat hebben we nog nooit gedaan.”

Draadloos weiden

Tegelijkertijd barsten de natuurboeren van de energie om nieuwe paden te verkennen. Zo overwegen Emma en Olivier om hun buffels draadloos te laten weiden. “Dankzij trillingen via een halsband blijven ze binnen een bepaald perceel. En via de homeknop kun je ze al grazend naar de stal dirigeren. Dat scheelt een hoop tijd.”

Dat er nog nooit een waterbuffel (via de IJssel) is ontsnapt, begrijpen hun hoeders wel. “Het leven van waterbuffels is 2 keer zo goed als dat van mensen. Ze hebben altijd te eten en te drinken, ze ervaren geen stress of financiële problemen en ze zijn vrijwel nooit ziek. Als ik een waterbuffel was, zou ik hier ook blijven.”

Dance Valley

Waar de wind ’s winters vrijwel onafgebroken door de uiterwaarden raast, voelt natuurboerderij Keizersrande ’s zomers letterlijk als een groen en warm bad. De dag dat de buffels in het voorjaar de uiterwaarden weer in mogen, is altijd een memorabel moment. Op zaterdag 4 april was het weer zover en de publieke belangstelling voor de ‘buffeldans’ was enorm. “Er stonden duizenden mensen te kijken, het leek Dance Valley wel”, lacht Olivier. Of een kampioenswedstrijd van Go Ahead Eagles? “Ja, maar dan zonder hooligans. Mensen worden altijd ontzettend blij van waterbuffels.”

Dat laatste geldt ook voor de natuurboeren zelf. Olivier heeft een favoriete buffel genaamd Irma. “Ze heeft een prachtige bouw, een fijn karakter en ze laat zich graag aaien”, vertelt Olivier. “Ik mag zelfs op haar rug zitten, hoe fijn is dat?”

Bron: personeelsmagazine Bron! Van Vitens